منوی اصلی
 
  كليساي سنت استپانوس


كليساي سنت استپانوس در 16 كيلومتري غرب جلفا و به فاصلةصلة 3 كيلومتري كرانه جنوبي ارس و در روستاي متروكه‌اي به نام درة شام قرار دارد. نام كليسا گرفته شده از نام استپانوس، شهيد اول راه مسيحيت مي باشد و به علت استقرار آن در درة شام به اين نام نيز خوانده مي شود. در مورد تاريخچه ساخت اين بنا اظهارات فراواني وجود دارد. عده‌اي آن را از بناهاي اوايل مسيحيت و برخي نيز چون تاورنيه اين بنــا را به دورة صفويه نسـبت مي‌دهند. درحـالي‌كه شيوة معماري بنا و مصالح ساختماني آن نشان دهندة اين مطلب است كه اين كليسا در بين قرن چهارم تا ششم هجري (دهم تا دوازدهم ميلادي) ساخته شده است.



در مورد موقعيت كليسا نيز مي‌توان چنين استنباط نمود كه كليسا در محوطه‌اي حصار شده از درختان و در درة سرسبزي واقع شده كه حصاري سنگي آن را احاطه كرده و آن حصار باروئي بلند با هفت برج نگهباني و پنج پشت بند استوانه‌اي سنگي شبيه به دژهاي مستحكم دورة ساساني و قرون اوليه اسلامي دارد. دروازة اين بارو در وسط ديوار غربي تعبيه شده و داراي دري چوبي و آهنين مي‌باشد و نقش برجسته‌اي از حضرت مريم(ع) و دوران كودكي حضرت عيسي(ع) در پيشاني طاقنماي آن به چشم مي‌خورد.

بناي كليسا از سه قسمت اصلي تشكيل شده است و شامل برج ناقوس، نمازخانه، اجاق دانيال مي‌باشد.
برج ناقوس كليسا بر روي ايوان دو طبقه‌اي متصل به ديوار جنوبي كليسا قرار دارد. اين برج با نقوش برجستة فرشته، صليب، ترنج، ستاره گل هشت پر زينت يافته است. اين برج از آثار نفيس دورة قاجاريه است و در زمان عباس ميرزا نايب السلطنه مرمت شده است.
نمازخانه به ابعاد 16*21 متر بوده و در ورودي منبت كاري با تزئينات بسيار زيباي آن در وسط ضلع غربي تعبيه شده است. در اين قسمت از كليسا حجاري پايه‌ها و نيم ستونها و زنجيرهاي جوانب و مقرنسهاي آن از شاهكار‌هاي هنر حجاري به شمار مي‌رود.



كتيبه اي از سنگ ماسه‌اي سرخ رنگ به خط نستعليق بر بالاي در ورودي و زير طاق مدخل كليسا به چشم مي‌خورد، نقش‌هاي برجسته‌اي از فرشتگان بر پيشاني طاقنماهاي اضلاع شانزده‌گانة پهن گنبد مرکزی كه در حقيقت پاي طاق گنبد بلند و زيباي نمازخانه كليسا محسوب مي‌شود حجاري شده است. پوشش اين گنبد به صورت هرمي با ��یوه خياري، سي و دو پهلويي است و بر روي پلان ستاره شكل شانزده پر قرار گرفته است. داخل طاقنماهاي پهن گنبد يك در ميان پنجره‌هايي تعبيه شده كه طاق هلالي تودر تويي دارد و تصويرهاي برجسته يكي از فرشتگان در داخل قابي چهارگوش نماي بيروني آن را زينت مي‌دهد.

فضاي داخلي كليسا به صورت صليب بوده و از سه قسمت ايوان، نمازخانه و محراب تشكيل شده است. ايوان بر روي دو ستون و دو نيم ستون قرار گرفته است و نمازخانه در پشت ايوان و در زير گنبد اصلي است و محراب نمازخانه در جانب شرقي آن قرار گرفته و 96 سانتي متر از كف نمازخانه بلندتر است. ازارة محراب از سنگ مرمر است و داراي هفت طاقنماي جناغي دو طبقه مي‌باشد. از جمله تزئينات جالب درون معبد سه نمازگاه سنگي انفرادي با حجاريهاي زيبا است. اجاق دانيال تالاري است متصل به ديوار شمالي كليسا كه 6 متر عرض و نزديك به 20 متر طول دارد كه از سه قسمت تشكيل شده است.

اجاق دانيال به نام دانيال از قديسين قرن پنجم ميلادي معروف است. تالار اجتماعات در وسط قرار گرفته و محل غسل در انتهاي شرقي تالار واقع شده است. اين محل داراي سكوي بلندي مي‌باشد كه ميز سنگي در وسط آن نهاده شده است. ديري در كنار كليسا وجود دارد كه در چهار طرف آن اتاقهايي وجود دارد كه طبقة فوقاني آن جهت استراحت و طبقه زيرين آن محل اصطبل چهارپايان مي‌باشد. کلیه اتاق های همکف و طبقه فوقانی دیرها مرمت شده و هم اکنون مورد استفاده زایرین، نگهبانان و نیروهای فنی می باشد.